Gayrimenkul Sözlüğü
Emlak ilanlarında ve gayrimenkul görüşmelerinde karşılaştığınız temel kavramları kısa ve anlaşılır açıklamalarla keşfedin. Aradığınız terime alfabetik dizinden veya arama alanından ulaşabilirsiniz.
A’dan Z’ye Gayrimenkul ve Emlak Terimleri
311 terim gösteriliyor.
Aramanızla eşleşen bir terim bulunamadı.
#
- 2B Arazisi
- Orman sınırları dışına çıkarılmış bazı arazileri tanımlayan mevzuat terimidir. Bir yerin 2B kapsamında olması, kullanım veya satın alma hakkının herkese açık olduğu anlamına gelmez.
- Web-Tapu
- Tapu bilgilerini görüntüleme ve çeşitli tapu başvurularını elektronik ortamda başlatma hizmetidir. Başvurunun çevrim içi yapılması, işlemin bütün aşamalarının uzaktan tamamlanacağı anlamına gelmez.
A
- Acele Kamulaştırma
- Kanunda öngörülen özel durumlarda, olağan kamulaştırma süreci tamamlanmadan taşınmaza el konulabilmesini sağlayan yöntemdir. Bedel ve mülkiyet işlemleri kendi usulleriyle yürütülür.
- Aciz Vesikası
- İcra takibinde alacağın tamamının tahsil edilemediğini gösteren belgedir. Taşınmaz mülkiyetini veya taşınmaz üzerinde aynî bir hakkı belgeleyen tapu senedinden farklıdır.
- Açık Artırma Satışı (6306)
- Kentsel dönüşüm kapsamında, alınan karara katılmayan maliklerin arsa paylarının belirli bir usulle satışa çıkarılmasıdır. Genel icra ihaleleriyle aynı işlem değildir.
- Ada
- Kadastro veya imar planında sınırları belirlenmiş parseller topluluğudur. Taşınmazı doğru tanımlamak için ada bilgisi; il, ilçe, mahalle ve parsel bilgisiyle birlikte kullanılır.
- Aidat
- Bina veya sitenin yönetim, bakım ve ortak hizmet giderleri için alınan paydır. Tutar değerlendirilirken hangi hizmetlerin ve giderlerin dâhil olduğu açıklığa kavuşturulmalıdır.
- Aile Konutu
- Eşlerin ortak yaşamlarını sürdürdükleri konuttur. Bu nitelik, taşınmaz üzerindeki bazı işlemlerde aile hukukundan kaynaklanan özel korumaları gündeme getirir.
- Aile Konutu Şerhi
- Bir taşınmazın aile konutu niteliğinin tapu kaydında gösterilmesidir. Şerh, konutun aile hayatındaki kullanımına ilişkin korumayı üçüncü kişiler bakımından görünür kılar.
- Akit
- Tarafların birbirine uygun irade açıklamalarıyla kurulan sözleşmedir. Gayrimenkul işlemlerinde sözleşmenin türüne göre farklı şekil ve düzenleme koşulları bulunabilir.
- Alt Kira
- Kiracının kiraladığı yerin tamamını veya bir bölümünü başka bir kişiye kiralamasıdır. Asıl kira sözleşmesinin devriyle aynı ilişki değildir.
- Alışveriş Merkezi
- Mağaza, yeme içme ve benzeri işletmelerin ortak bir yapı veya yerleşim içinde bulunduğu ticari merkezdir. Kiralama değerlendirmesinde ziyaretçi profili ve ortak giderler önem taşır.
- Amortisman
- Bir varlığın maliyetinin yararlı ömrü boyunca muhasebeleştirilmesini anlatır. Emlak piyasasında kullanılan kira geliriyle geri dönüş süresi kavramıyla karıştırılmamalıdır.
- Anahtar Parası
- Özellikle işyeri kullanımının veya mevcut işletmenin devri sırasında talep edilen tek seferlik bedel için kullanılan piyasa ifadesidir. Ödemenin karşılığı sözleşmede açıkça tanımlanmalıdır.
- Anahtar Teslim
- Bir taşınmazın kararlaştırılan iş ve donanımları tamamlanmış olarak teslim edilmesini anlatır. Hangi imalatların ve ekipmanların kapsama girdiğini teknik şartname belirler.
- Aplikasyon
- Harita veya projede tanımlanmış sınır ve noktaların zeminde gösterilmesidir. Bir parselin yerini ve sınırlarını arazide belirlemeye yönelik teknik uygulamadır.
- Arazi
- Toprağı ve arazinin doğal yüzeyini ifade eden genel taşınmaz terimidir. Tarımsal kullanım, yerleşim ve yapılaşma olanakları her parselin niteliğine göre ayrıca değerlendirilir.
- Arsa
- Yapılaşma amacıyla değerlendirilen toprak parçası için kullanılan terimdir. Bir arsanın kullanım ve yapılaşma olanakları, bulunduğu konum ve parselin güncel imar durumu ile birlikte incelenir. İlanda arsa büyüklüğü, parsel bilgileri ve yol bağlantısı açıkça belirtilmelidir. “Arsa” ifadesi, her tür veya büyüklükte yapının yapılabileceğini tek başına göstermez.
- Arsa Payı
- Kat mülkiyeti veya kat irtifakı kapsamındaki bağımsız bölüme bağlanan ortak arsa payıdır. Dairenin metrekare ölçüsüyle aynı bilgi değildir.
- Arsa Payı Düzeltim Davası
- Bağımsız bölümlere ayrılan arsa paylarının hukuki ölçütlere uygunluğunun mahkemede değerlendirilmesini isteyen davadır. Mevcut pay oranının yeniden belirlenmesi talep edilir.
- Askerî Yasak Bölge ve Güvenlik Bölgesi
- Güvenlik gerekçesiyle taşınmaz edinimi, kullanım veya erişimin özel sınırlamalara tabi olabildiği alanları ifade eder. Kapsam ilgili bölge kararıyla belirlenir.
- Askı Süresi
- Plan veya benzeri idari kararların ilgililerin incelemesine sunulduğu ilan dönemidir. İtiraz ve başvuru işlemleri ilgili düzenlemenin usulüne göre yürütülür.
- Avan Proje
- Bir yapının ana tasarım kararlarını ve yerleşimini gösteren ön proje çalışmasıdır. Ayrıntılı uygulama projesi veya yapı ruhsatı yerine geçmez.
- Aynî Hak
- Bir eşya üzerinde doğrudan yetki sağlayan ve herkese karşı ileri sürülebilen haktır. Mülkiyet ve bazı irtifak hakları bu gruptadır.
- Azil
- Bir kişiye verilmiş temsil yetkisinin geri alınmasıdır. Vekâletle yürütülen taşınmaz işlemlerinde yetkinin devam edip etmediği işlem açısından önemlidir.
B
- Bağlanma Parası
- Sözleşmenin kurulduğunu göstermek amacıyla verilen para veya bedeldir. Bir ödemeye bağlanma parası denmesi, kendiliğinden sözleşmeden cayma hakkı verildiği anlamına gelmez.
- Bağımsız Bölüm
- Bir yapıda ayrı kullanıma elverişli ve ilgili mülkiyet düzeninde başlı başına hak konusu olabilen bölümdür. Daire, dükkân veya ofis niteliğinde olabilir.
- Bağımsız ve Sürekli Hak
- Gerekli hukuki koşulları taşıdığında tapu kütüğüne ayrı bir taşınmaz olarak kaydedilebilen haktır. Üst hakkı gibi bazı irtifaklar bu kapsamda değerlendirilebilir.
- Bağışlama
- Bir malın veya hakkın karşılıksız olarak başka bir kişiye kazandırılmasıdır. Taşınmaz bağışında devir için gereken resmî işlemler ayrıca yerine getirilir.
- Beyanlar Hanesi
- Tapu kütüğünde taşınmaza ilişkin belirli açıklama ve hukuki durumların gösterildiği bölümdür. Bu bölümdeki kayıtlar, şerhler ve ipotek kayıtlarıyla aynı türde değildir.
- Beyan Değeri
- Bir işlemde yetkili idareye bildirilen taşınmaz bedelidir. Tapu, belediye ve vergi işlemlerindeki beyanların amacı ile hukuki dayanağı ayrı ayrı anlaşılmalıdır.
- Bina Tamamlama Sigortası
- Ön ödemeli konut projelerinde, sözleşmede öngörülen koşullarla projenin tamamlanamaması riskine yönelik sigorta türüdür. Korumanın kapsamı poliçe ve ilgili düzenlemelerle belirlenir.
- Bina Yaşı
- Yapının ne kadar süredir mevcut olduğunu anlatan bilgidir. İlanda belirtilen yaşın hangi tarih veya belge esas alınarak hesaplandığı netleştirilmelidir. Dairenin yakın zamanda yenilenmiş olması, binanın yapım tarihini değiştirmez. İç mekânın yenilenme tarihi ayrıca belirtilebilir.
- Boşluk Kaybı
- Kiralanabilir bir alanın boş kaldığı dönemler nedeniyle elde edilemeyen gelir tutarıdır. Kira değerlendirmesinde yalnızca talep edilen bedel değil, boş kalma süresi de önemlidir.
- Bölge Uzmanlığı
- Belirli bir bölgede mülk türlerini, fiyatı etkileyen özellikleri ve yerel talebi düzenli çalışmayla tanıma yetkinliğidir. Güncel saha bilgisi ve doğrulanmış karşılaştırmalarla geliştirilir.
- Brüt Alan
- Bağımsız bölümün dış sınırları üzerinden hesaplanan, duvar kalınlıklarını da içeren alan bilgisidir. Net kullanım alanından farklıdır. İlanlardaki “brüt” ifadesi farklı kapsamlarla kullanılabildiği için ölçünün bağımsız bölüm brüt alanını mı, yoksa ortak alan paylarının da eklendiği genel brüt alanı mı anlattığı sorulmalıdır.
- Brüt Kira Getirisi
- Kira gelirinin giderler düşülmeden önceki tutarını veya bu gelirin yatırım bedeline oranını anlatır. Bir orandan söz ediliyorsa kullanılan dönem ve hesaplama açıkça belirtilmelidir.
C
- Cayma Bedeli
- Sözleşmeden cayma veya ayrılma karşılığında ödenmesi kararlaştırılan tutardır. Kapora, güvence bedeli ve cezai şartla ilişkisi sözleşmenin içeriğine göre değerlendirilir.
- Cebri İcra
- Alacağın yetkili icra organları aracılığıyla zorla yerine getirilmesidir. Taşınmazın haczi ve satışı bu süreçte gündeme gelebilecek işlemlerdendir.
- Cephe
- Gayrimenkulün dışa açılan yüzlerinin yönünü veya baktığı alanı anlatır. Kuzey, güney, doğu ve batı gibi yönlerle; cadde, bahçe veya avlu gibi çevre tanımlarıyla ifade edilebilir. Bir dairenin farklı odaları farklı yönlere bakabilir. Cepheyi değerlendirirken kat, çevredeki yapılar ve gün ışığı koşulları da birlikte ele alınmalıdır.
- Cins Değişikliği
- Taşınmazın tapu ve kadastro kayıtlarındaki niteliğinin mevcut hukuki ve teknik durumuna uygun biçimde değiştirilmesidir. Arsa üzerinde yapının kayda geçirilmesi buna örnek olabilir.
- Ciro Kirası
- Kira bedelinin işletmenin cirosuyla bağlantılı belirlendiği kiralama modelidir. Sabit kira, asgari tutar ve ciro hesabına giren gelirler sözleşmede açıklanır.
Ç
- Çap Belgesi
- Parselin haritadaki sınırlarını ve temel kadastro bilgilerini gösteren belge için kullanılan ifadedir. İmar durumu veya yapılaşma hakkı belgesiyle aynı kapsamda değildir.
- Çevre Düzeni Planı
- Bölgesel ölçekte yerleşim, arazi kullanımı, ulaşım ve koruma kararlarını yönlendiren üst ölçekli plandır. Parsel bazında uygulama koşulları alt ölçekli planlarla birlikte incelenir.
- Çevre Temizlik Vergisi
- Belediyelerin sunduğu çevre temizlik hizmetleriyle ilişkili yerel vergidir. Mükellefiyet ve hesaplama, taşınmazın kullanım biçimi ile ilgili mevzuata göre belirlenir.
D
- Daire
- Bir binada, yaşam alanları bir arada düzenlenmiş konut birimidir. Apartmanlarda ve site içindeki bloklarda farklı katlarda veya farklı kullanım planlarıyla bulunabilir. Bir daireyi tanımlarken oda sayısı, net ve brüt alan, bulunduğu kat, cephe ve otopark bilgileri birlikte verilmelidir.
- Damga Vergisi
- Kanunda belirtilen sözleşme ve diğer kâğıtlar üzerinden alınan vergidir. Bir belgenin vergiye tabi olup olmadığı, niteliğine ve geçerli istisnalara göre değerlendirilir.
- Değerleme Raporu
- Taşınmazın belirli bir tarih ve amaç için değerinin araştırma ve analizle ortaya konduğu rapordur. Kullanılan verileri, varsayımları ve yöntemi açıklar.
- Değerli Konut Vergisi
- Belirli nitelik ve değer koşullarını taşıyan meskenler için düzenlenmiş vergi türüdür. Kapsam, eşikler ve istisnalar güncel vergi düzenlemelerinden kontrol edilir.
- Değer Artış Kazancı
- Bir taşınmazın elden çıkarılmasından doğan ve ilgili vergi kurallarına göre hesaplanan kazanç türüdür. Edinme biçimi, maliyet ve elden çıkarma koşulları önemlidir.
- Demirbaş
- Mülkün veya işletmenin kullanımına ayrılmış dayanıklı eşya ve donanımlardır. Satış veya kiralamada hangilerinin teslim kapsamına girdiği listeyle açıklanabilir.
- Depozito
- Kira ilişkisi kapsamındaki belirli yükümlülükler için alınan güvence bedelidir. Kira ödemesi veya cayma bedeliyle aynı ödeme türü değildir.
- Devre Mülk
- Bir taşınmazdan yılın belirli dönemlerinde yararlanmayı sağlayan ve mülkiyet düzeniyle bağlantılı kurulan haktır. Devre tatil sözleşmesiyle aynı hukuki yapı değildir.
- Devre Tatil
- Belirli dönemlerde tatil veya konaklama hizmetinden yararlanmayı sağlayan sözleşmesel modeldir. Her devre tatil sözleşmesi taşınmaz mülkiyeti kazandırmaz.
- Doluluk Oranı
- Kullanılan veya kiralanmış alanın, oda sayısının ya da birimlerin toplam kapasiteye oranıdır. Oranın hangi ölçü üzerinden hesaplandığı belirtilmelidir.
- Döner Sermaye Hizmet Bedeli
- Tapu ve kadastro hizmetlerinde belirli işlemler için alınan hizmet bedelidir. Tapu harcından ayrı bir ödeme kalemidir.
- Döviz Alım Belgesi
- Belirli yabancı alıcılı taşınmaz işlemlerinde dövizin banka aracılığıyla dönüştürülmesini belgeleyen kayıttır. Düzenlenme kapsamı ve işlem bağlantısı güncel uygulamaya göre değerlendirilir.
- Dubleks
- İç merdivenle birbirine bağlanan iki seviyede düzenlenmiş konut için kullanılan ifadedir. Bahçe dubleksi veya çatı dubleksi gibi farklı yerleşimler bulunabilir. İki seviyenin kullanım alanı, tavan yüksekliği, oda dağılımı ve merdivenin konumu ayrıca incelenmelidir. “Dubleks” ifadesi tek başına bahçe veya teras bulunduğunu göstermez.
- Düzenleme Ortaklık Payı
- İmar uygulaması sırasında ortak hizmet alanları için parsellerden ilgili kurallarla ayrılabilen paydır. Her parselle ilgili oran ve uygulama ayrıca incelenir.
E
- Ecrimisil
- Bir taşınmazın haklı bir kullanım dayanağı olmadan işgal edilmesi karşılığında talep edilen tazminat niteliğindeki bedeldir. Ödenmesi kendiliğinden kira hakkı oluşturmaz.
- EİDS Taşınmaz İlanı Yetkilendirmesi
- Malikin ilan verme konusunda emlak işletmesine elektronik sistem üzerinden yetki tanımlamasıdır. Bu yetki, taşınmazı satma veya tapuda temsil yetkisiyle aynı değildir.
- Eklenti
- Bir bağımsız bölümün dışında bulunmakla birlikte doğrudan o bölüme tahsis edilmiş yer veya unsurdur. Depo gibi alanların eklenti niteliği kayıtlardan anlaşılır.
- Ekspertiz
- Bir taşınmazın teknik, fiziksel veya ekonomik özelliklerinin uzmanlıkla incelenmesi için kullanılan genel terimdir. Değer belirleme amacı varsa kapsam ve rapor türü açıklanmalıdır.
- Ekspertiz Değeri
- Belirli inceleme ve varsayımlar sonucunda raporda ulaşılan değer görüşüdür. İlan bedeli, tarafların pazarlığı veya kesinleşmiş satış bedeliyle aynı bilgi değildir.
- Elbirliği Mülkiyeti
- Bir mal üzerinde, ortakların belirli paylar yerine ortaklık bağı çerçevesinde birlikte malik olduğu mülkiyet türüdür. Miras ortaklığı bu yapıya örnek olabilir.
- Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS)
- Elektronik ilanlarda kimlik ve ilan verme yetkisinin doğrulanmasına yönelik sistemdir. Taşınmaz ilanlarında malik ile yetkilendirilen emlak işletmesi arasındaki ilişkiyi doğrulamaya hizmet eder.
- Emlak Beyannamesi
- Taşınmaza ilişkin bilgilerin belediyenin emlak vergisi kayıtlarına bildirilmesi için kullanılan genel ifadedir. Güncel işlemde istenen bildirim ve belgeler belediyeden öğrenilir.
- Emlak Danışmanı (Seviye 4)
- Gayrimenkul pazarlama ve aracılık faaliyetlerindeki mesleki yeterliliği tanımlayan Seviye 4 meslek unvanıdır. MYK belgesi, işletmenin taşınmaz ticareti yetki belgesiyle aynı belge değildir.
- Emlak Vergisi
- Bina, arsa ve arazi için ilgili kurallarla uygulanan yerel vergidir. Taşınmazın türü, bulunduğu yer ve mükellefin durumu hesaplamayı etkileyebilir.
- Emlak Vergisi Muafiyeti
- Belirli kişi veya taşınmazlar için vergilendirmeyi kaldıran ya da özel uygulamaya bağlayan koşulları anlatır. Muafiyet ve indirimli oran birbirinden ayrılmalıdır.
- Emlak Vergi Değeri
- Emlak vergisinin hesaplanmasında esas alınan değerdir. Güncel piyasa değeri veya tarafların anlaştığı gerçek satış bedeliyle aynı kavram değildir.
- Emsal Gayrimenkul
- Bir mülkün satış veya kiralama değerlendirmesinde karşılaştırma amacıyla kullanılan, benzer özelliklere sahip gayrimenkuldür. Konum, tür, büyüklük ve fiziksel özellikler karşılaştırmanın temelini oluşturur. İlan fiyatı ile gerçekleşmiş satış fiyatı farklı bilgiler sunar. Emsallerin tarihi, doğruluğu ve değerlendirilen mülkle arasındaki farklar birlikte incelenmelidir.
- Emsal Harici Alan
- İlgili kurallara göre inşaat emsali hesabına dâhil edilmeyen alandır. Emsal dışında kalması, hiçbir koşula tabi olmadan yapılabileceği anlamına gelmez.
- Emsal Karşılaştırma Yaklaşımı
- Bir taşınmazın benzer mülklerin doğrulanmış işlem ve piyasa verileriyle karşılaştırılarak değerlendirildiği yöntemdir. Konum, tarih ve fiziksel farklar hesaba katılır.
- Emsal Kira Bedeli
- Kira gelirlerinin vergilendirilmesinde bazı durumlarda kullanılan karşılaştırma ölçütüdür. Vergisel emsal kira bedeli, piyasa araştırmasında bulunan kira beklentisiyle aynı kavram değildir.
- Emsal (İnşaat Emsali)
- Parsel üzerinde hesaba katılan toplam kat alanının parsel alanına oranını anlatır. KAKS ifadesiyle bağlantılıdır; bütün kapalı alanların aynı hesaba girdiği varsayılmaz.
- Enerji Kimlik Belgesi
- Bir binanın enerji performansına ilişkin sınıf ve teknik bilgileri gösteren belgedir. Isıtma, yalıtım ve ilgili sistemlerin performansını anlamaya yardımcı olur.
- En Verimli ve En İyi Kullanım
- Bir mülkün hukuken mümkün, fiziksel olarak uygulanabilir ve ekonomik açıdan anlamlı kullanım seçenekleri arasından değerlendirilmesidir. Mevcut kullanımın tek olası seçenek olmadığı durumlarda önem kazanır.
- Eşyalı Konut
- Mobilya ve kullanım eşyalarının bir bölümü veya tamamı ile sunulan konuttur. Eşyalı ilanlarda teslim edilecek eşyaların kapsamı açıkça belirtilmelidir. Beyaz eşya, küçük ev aletleri, perde ve diğer mobilyaların dâhil olup olmadığı ayrı ayrı sorulabilir. İlan fotoğrafındaki her eşyanın teslim kapsamına girdiği varsayılmamalıdır.
F
- Ferağ
- Taşınmaz mülkiyetinin devrine yönelik resmî irade açıklaması için kullanılan tapu terimidir. Günlük dilde devir işlemiyle birlikte anılır.
- Finansal Kiralama
- Bir varlığın belirli bir süre kullanımının finansman amacı taşıyan sözleşmeyle sağlanmasıdır. Süre sonundaki mülkiyet ve satın alma koşulları sözleşmede belirlenir.
- Fuzuli İşgal
- Bir taşınmazın hukuki kullanım hakkı olmadan işgal edilmesidir. Bu kullanım, kendiliğinden kiracılık veya mülkiyet hakkı kazandırmaz.
G
- Gabari
- Yapının izin verilen yükseklik veya kütle sınırlarıyla ilişkili teknik terimdir. İmar planındaki ölçü ve gösterim biçimi esas alınır.
- Gayrimenkul Değerleme
- Bir taşınmazın veya taşınmaza bağlı hakkın belirli tarih ve amaç için değerinin araştırılmasıdır. Fiziksel özellikler, hukuki durum ve piyasa verileri birlikte incelenir.
- Gayrimenkul Sertifikası
- Belirli bir gayrimenkul projesiyle bağlantılı haklar sağlayan sermaye piyasası aracıdır. Hakların kapsamı, teslim veya nakdî sonuçları ihraç belgelerinde tanımlanır.
- Gayrimenkul Yatırım Fonu
- Nitelikli yatırımcılardan toplanan kaynaklarla ilgili düzenlemeler çerçevesinde gayrimenkul ve bağlantılı varlıklara yatırım yapan fondur. Doğrudan tek bir taşınmazın tapusunu almakla aynı yatırım değildir.
- Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı
- Gayrimenkul ve bağlantılı yatırımları portföyünde bulunduran, sermaye piyasası düzenlemelerine tabi ortaklıktır. Şirket payı sahibi olmak, portföydeki her mülkün doğrudan maliki olmak anlamına gelmez.
- Gecekondu
- İmar ve yapı izinleri dışında gerçekleştirilmiş belirli yapılaşmalar için kullanılan terimdir. Günlük kullanımındaki kapsam, bir yapının kayıt ve ruhsat durumunu tek başına açıklamaz.
- Geçit Hakkı
- Bir taşınmaza ulaşım için başka bir taşınmaz üzerinden geçmeyi sağlayan haktır. Güzergâh, kapsam ve hukuki dayanak ilgili belgelerle belirlenir.
- Gelir İndirgeme Yaklaşımı
- Taşınmazın beklenen gelirlerini uygun bir oranla bugünkü değere dönüştürerek değerlendiren yaklaşımdır. Gelir, gider ve boşluk varsayımları sonucu etkiler.
- Geri Dönüş Süresi
- Yatırım için yapılan harcamanın gelirlerle karşılanmasına ilişkin tahmini süredir. Hesabın brüt gelirle mi yoksa giderler sonrası nakitle mi yapıldığı belirtilmelidir.
- Götürü Gider Yöntemi
- Kira gelirinin vergi hesabında, kanundaki koşullarla belirli bir oranda gider indirimi uygulanması yöntemidir. Gerçek giderlerin tek tek düşülmesi yönteminden farklıdır.
- Güçlendirme
- Bir yapının taşıyıcı sistem performansını artırmaya yönelik mühendislik uygulamasıdır. Boya, dekorasyon veya sıradan bakım işlemleriyle aynı kapsamda değildir.
H
- Haciz
- Bir borcun tahsili için borçluya ait mal veya hak üzerinde icra yoluyla uygulanan kısıtlamadır. Taşınmaz kaydındaki haczin türü ve kapsamı ayrıca okunmalıdır.
- Hakediş
- Tamamlanan iş veya imalat miktarının sözleşmeye göre ölçülerek ödeme karşılığının belirlenmesidir. İnşaat işlerinde ilerleme ile ödeme arasındaki bağlantıyı gösterir.
- Hak Sahipliği
- Bir uygulamada mülkiyet veya mevzuatta tanımlanan başka bir statü nedeniyle belirli talep ve kazanımlara konu olabilme durumudur. Proje veya yardım koşullarına göre değişir.
- Harç Matrahı
- Bir harcın hesaplanmasına esas alınan değer veya tutardır. Hangi bedelin matrah sayılacağı ilgili işlemin kurallarına bağlıdır.
- Hasılat Paylaşımı Sözleşmesi
- Bir projenin gelirlerinin taraflar arasında kararlaştırılmış oran veya yöntemle paylaşılmasını düzenleyen sözleşmedir. Arsa payı karşılığı bağımsız bölüm paylaşımıyla aynı model değildir.
- Hazine Arazisi
- Mülkiyeti Hazineye ait taşınmazlar için kullanılan ifadedir. Kullanım, kiralama ve edinim olanakları her taşınmazın niteliği ve tabi olduğu usulle birlikte değerlendirilir.
- Hisse
- Bir mülkiyet veya ortaklık içindeki payı anlatır. Hisse oranı, arazide sınırları belirlenmiş özel bir bölümün tek başına mülkiyeti anlamına gelmeyebilir.
- Hisseli Tapu
- Taşınmazın birden fazla malike paylar hâlinde ait olduğunu anlatan yaygın ifadedir. Pay oranı ile fiilen kullanılan yerin sınırları aynı bilgi değildir.
- Hizmet Bedeli
- Gayrimenkul aracılık hizmeti karşılığında kararlaştırılan ücrettir. Kapsamı, ödeme koşulları ve geçerli sınırları ilgili sözleşme ile düzenlemeler belirler.
İ
- İç Verim Oranı
- Bir yatırımın tahmini nakit akışlarıyla başlangıç maliyetini dengeleyen iskonto oranıdır. Tek başına kazanç garantisi veya risk göstergesinin tamamı olarak değerlendirilmez.
- İfraz
- Bir parselin ilgili koşullarla iki veya daha fazla parsele ayrılmasıdır. Haritada bölme işlemi yapılması ile tapu kayıtlarının tamamlanması birlikte değerlendirilir.
- İhale ile Satış
- Taşınmazın yetkili bir kurumun belirlediği ihale usulüyle satışa sunulmasıdır. Katılım, teminat, ödeme ve devre ilişkin koşullar ihale belgelerinde yer alır.
- İhdas
- Daha önce ayrı parsel olarak kayıtlı olmayan belirli alanların gerekli işlemlerle parsel hâline getirilmesidir. Her durumda yeni bir mülkiyet hakkı kazanıldığı varsayılmaz.
- İhtiyaç Nedeniyle Tahliye
- Kiraya verenin veya kanunda belirtilen yakınlarının gerçek kullanım ihtiyacına dayanan kira sona erdirme yoludur. İhtiyacın niteliği ve usul koşulları birlikte değerlendirilir.
- İhtiyati Tedbir
- Yargılama süresince bir hakkın korunması amacıyla mahkemece uygulanan geçici önlemdir. Taşınmaza ilişkin tedbirin kapsamı mahkeme kararından anlaşılır.
- İkamet İzni
- Bir yabancının Türkiye’de belirli bir statü ve süreyle kalmasına ilişkin izindir. Taşınmaz edinimi ile ikamet izni verilmesi ayrı değerlendirme süreçleridir.
- İki Haklı İhtar
- Kira bedelinin ödenmemesi nedeniyle yapılan ve kanundaki koşulları taşıyan iki ihtarla bağlantılı tahliye sebebidir. Her iki bildirim otomatik olarak bu sonucu doğurmaz.
- İlan Fiyatı
- Bir gayrimenkulün satış veya kiralama amacıyla kamuya sunulan talep bedelidir. Mülkün ilanla pazara çıktığı fiyatı gösterir. İlan fiyatı, işlemin aynı tutarla sonuçlandığı anlamına gelmez. Piyasa değerlendirmesinde ilan bedelleri ile gerçekleşmiş işlemlere ait bilgiler ayrı ayrı ele alınır.
- İmar Durumu Belgesi
- Bir parselin plan kararlarını ve yapılaşmaya ilişkin temel koşullarını gösteren idari belgedir. Yapı ruhsatı veya mülkiyet belgesi değildir.
- İmar Parseli
- İmar uygulaması sonucunda oluşmuş, imar planıyla ilişkili parseldir. Kadastro parseliyle her zaman aynı sınır ve yüzölçümüne sahip olmayabilir.
- İmar Planı
- Yerleşim, ulaşım, arazi kullanımı ve yapılaşmayı düzenleyen plan kararları bütünüdür. Parsel değerlendirmesinde planın ölçeği, notları ve yürürlük durumu birlikte okunur.
- İntifa Hakkı
- Bir maldan kullanma ve yararlanma yetkisi sağlayan aynî haktır. Malik olma yetkisiyle aynı kapsamı taşımaz.
- İpotek
- Bir alacağın güvencesi olarak taşınmaz üzerinde kurulan rehin hakkıdır. Kayıtta alacak, derece ve diğer koşulların kapsamı ayrıca değerlendirilir.
- İpotek Derecesi
- İpoteklerin teminat sıralamasında yerini belirleyen derecedir. Birden fazla ipotek bulunan kayıtlarda öncelik ilişkisini anlamak için önemlidir.
- İpotek Fekki
- İpotek kaydının gerekli usulle tapudan kaldırılmasıdır. Borcun ödenmiş olması ile kaydın sicilden terkin edilmesi farklı aşamalardır.
- İrtifak Hakkı
- Bir taşınmazın kullanım veya yararlanma yetkisini belirli kapsamda düzenleyen aynî haktır. Geçit, üst ve intifa gibi farklı türleri bulunur.
- İştira Hakkı
- Hak sahibine belirli koşullarla taşınmazı satın alma yetkisi veren alım hakkıdır. Hakkın kapsamı ve kullanılma koşulları kurulduğu belgeyle belirlenir.
- İşyeri Devri
- Bir işyerine ait işletme, donanım veya ticari faaliyetin başka kişiye geçirilmesini anlatır. Taşınmaz mülkiyeti ve kira ilişkisi ayrıca değerlendirilmelidir.
- İzale-i Şuyu
- Bir mal üzerindeki ortaklığın mahkeme yoluyla sona erdirilmesini isteyen davanın yaygın adıdır. Ortaklığın giderilmesi davası olarak da anılır.
K
- Kaçak Yapı
- Gerekli izin olmadan veya izin verilen projeye aykırı yapılmış yapı ya da imalat için kullanılan ifadedir. Aykırılığın kapsamı teknik ve idari kayıtlarla belirlenir.
- Kadastro
- Taşınmazların sınırlarını, konumlarını ve hak durumlarını belirleyerek kayıt altına almaya yönelik çalışmalar bütünüdür. Tapu siciliyle bağlantılı teknik ve hukuki altyapıyı oluşturur.
- Kadastro Parseli
- Kadastro çalışması sonucunda sınırları ve kimliği belirlenmiş parseldir. Bu kimlik, parselin yapılaşma hakkını tek başına açıklamaz.
- KAKS
- Kat Alanı Kat Sayısı ifadesinin kısaltmasıdır. İnşaat emsali olarak kullanılan bu oran, parsel üzerindeki emsale dâhil toplam kat alanıyla ilişkilidir.
- Kamulaştırma
- Özel mülkiyetteki taşınmazın kamu yararı amacıyla ilgili usulle kamuya kazandırılmasıdır. Bedel ve itiraz süreçleri kanundaki koşullara göre yürütülür.
- Kamulaştırmasız El Atma
- Kamulaştırma usulü tamamlanmadan özel taşınmaza müdahale edilmesiyle bağlantılı hukuki durumu anlatır. Müdahalenin türü ve talep edilebilecek haklar olaya göre değerlendirilir.
- Kapitalizasyon Oranı
- Bir mülkün gelirini değerle ilişkilendiren orandır. Hesapta kullanılan gelir türü, dönem ve karşılaştırma verileri açıklanmalıdır.
- Kapora
- Bir işlem öncesinde verilen para için kullanılan genel piyasa ifadesidir. Bağlanma parası, cayma parası veya başka bir ön ödeme niteliği sözleşmeden anlaşılır.
- Karşılıklılık İlkesi (Mülga Uygulama)
- Geçmişte yabancıların taşınmaz ediniminde kullanılan karşılıklı hak tanıma yaklaşımını anlatır. Tarihî terim olarak ele alınmalı; güncel edinim koşulları bu adlandırmadan çıkarılmamalıdır.
- Kat İrtifakı
- Henüz tamamlanmamış veya ilgili aşamada bulunan yapıda bağımsız bölümlerle bağlantılı kurulan irtifak düzenidir. Kat mülkiyetiyle aynı kayıt türü değildir.
- Kat Karşılığı İnşaat Sözleşmesi
- Arsa sahibinin arsa payı devri karşılığında yükleniciden belirli bağımsız bölümler veya yapım edimi aldığı sözleşme modelidir. Paylaşım, teslim ve teknik koşullar açıkça düzenlenir.
- Kat Malikleri Kurulu
- Kat mülkiyetine tabi yapıda maliklerin ortak yönetim kararlarını aldığı kuruldur. Kararın türüne göre katılım ve çoğunluk koşulları farklılaşabilir.
- Kat Mülkiyeti
- Tamamlanmış yapının bağımsız bölümleri üzerinde kurulan özel mülkiyet düzenidir. Her bölümün arsa payı ve ortak alanlarla ilişkisi bu yapı içinde değerlendirilir.
- Kat Planı
- Odaların, salonun, mutfağın, ıslak hacimlerin ve geçiş alanlarının bir kattaki yerleşimini gösteren çizimdir. Mekânlar arasındaki ilişkiyi anlamayı kolaylaştırır. Bir konutu değerlendirirken oda ölçüleri, dolaşım alanları ve mobilya yerleşimi plan üzerinden incelenebilir. Görsel sunum için hazırlanmış planın ölçü doğruluğu ayrıca kontrol edilmelidir.
- Kaynak Hakkı
- Başkasına ait arazideki bir su kaynağından yararlanma yetkisi veren irtifak hakkıdır. Kullanımın kapsamı hakkın kurulduğu belgeye bağlıdır.
- Kazandırıcı Zamanaşımı
- Belirli bir süre devam eden zilyetliğin kanuni koşullarla mülkiyet kazanımında rol oynadığı kurumdur. Her uzun süreli kullanım mülkiyet kazandırmaz.
- Kentsel Dönüşüm
- Yapılı çevrenin güvenlik, altyapı ve yaşam koşulları bakımından yenilenmesini kapsayan süreçtir. Projenin hukuki dayanağı ve uygulama modeli hak sahiplerini etkiler.
- Kentsel Dönüşüm Başkanlığı
- Kentsel dönüşüm alanındaki belirli kamu görevlerini yürüten idari kurumdur. Proje, riskli yapı ve uygulama işlemlerindeki yetkileri ilgili düzenlemelerle belirlenir.
- Kiralananın El Değiştirmesi
- Kiralanan taşınmazın malikinin değişmesidir. Mülkiyet devrinin mevcut kira ilişkisine etkisi, ilgili sözleşme ve hukuki düzen içinde değerlendirilir.
- Kira Artış Oranı
- Kira bedelinin yeni dönem için hangi ölçüyle değişeceğini ifade eder. Sözleşme ve ilgili dönemde geçerli yasal sınırlar birlikte değerlendirilir.
- Kira Çarpanı
- Gayrimenkul bedelinin belirli dönemdeki kira gelirine bölünmesiyle hesaplanan göstergedir. Aylık ve yıllık gelirle hesaplanan değerler birbirine karıştırılmamalıdır.
- Kira Garantili Satış
- Bir mülkün belirli süre ve koşullarla kira geliri sağlayacağı taahhüdüyle pazarlanmasıdır. Taahhüdün muhatabı, kapsamı ve ödeme koşulları sözleşmede incelenir.
- Kira Gelir Vergisi
- Taşınmaz kiralamasından doğan gelirin ilgili kurallarla vergilendirilmesidir. Gelirin niteliği, istisnalar, gider yöntemi ve diğer gelirler hesaplamayı etkileyebilir.
- Kira İlişkisinin Devri
- Kiracının kira sözleşmesindeki konumunun başka bir kişiye aktarılmasıdır. Alt kiradan farklı olarak sözleşme taraflığının devri söz konusudur.
- Kira Muafiyet Süresi
- Kiracının belirli bir dönem için kira ödemesinden muaf tutulduğu sözleşmesel süredir. Dekorasyon ve taşınma hazırlığı gibi amaçlarla kararlaştırılabilir; gider kapsamı ayrıca açıklanır.
- Kira Sözleşmesi
- Bir mülkün kullanımının bedel karşılığında başka kişiye bırakılmasını düzenleyen sözleşmedir. Süre, teslim, bedel ve tarafların yükümlülükleri temel unsurlarıdır.
- Kira Stopajı
- Belirli kira ödemelerinde vergiyi kaynağında keserek idareye ödeme uygulamasıdır. Hangi ödemelerin kapsama girdiği tarafların ve işlemin niteliğine bağlıdır.
- Kira Şerhi
- Kira ilişkisinin ilgili koşullarla tapu sicilinde görünür hâle getirilmesidir. Şerhin etkisi ve kapsamı kira sözleşmesi ile hukuki düzenlemelere göre değerlendirilir.
- Kira Tespit Davası
- Kanundaki koşullarla kira bedelinin mahkemece belirlenmesini isteyen davadır. Olağan dönem artışı ve olağanüstü koşullara dayanan uyarlama talebinden ayrılır.
- Kira Uyarlama Davası
- Sözleşme sonrasında koşulların olağanüstü değişmesi nedeniyle kira hükümlerinin yeni duruma uyarlanmasını isteyen davadır. Her piyasa değişikliği aynı hukuki sonucu doğurmaz.
- Kira Yardımı
- Belirli dönüşüm veya destek programlarında uygun bulunan kişilere sağlanan kira desteğidir. Hak sahipliği, süre ve tutar programın güncel koşullarına bağlıdır.
- Konut
- İnsanların barınma ve günlük yaşam ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kullanılan yaşam alanıdır. Daire, villa ve farklı ev tipleri bu başlık altında değerlendirilebilir. Konut arayışında kullanım amacı, hane büyüklüğü, ulaşım ihtiyacı ve günlük yaşam alışkanlıkları birlikte düşünülmelidir.
- Konut Finansmanı Sözleşmesi
- Konut edinimi veya ilgili finansman ihtiyacının karşılanmasına yönelik tüketici finansmanı sözleşmesidir. Kredi türü, ödeme planı ve teminat koşulları birlikte incelenir.
- Konut Fiyat Endeksi
- Konut fiyatlarındaki zaman içindeki değişimi izlemek için oluşturulan istatistiksel göstergedir. Tek bir evin bugünkü satış bedelini doğrudan belirleyen fiyat listesi değildir.
- Konut Kira İstisnası
- Mesken kira gelirlerinde ilgili koşullarla uygulanabilen gelir vergisi istisnasıdır. Tutarı ve yararlanma koşulları gelir yılına göre değerlendirilir.
- Konut Kredisi
- Konut alımını finanse etmek için kullanılan kredidir. Faiz, toplam maliyet, vade, ödeme planı ve teminat koşulları birlikte incelenmelidir.
- Konut Tesliminde KDV
- Konut tesliminin katma değer vergisi bakımından değerlendirilmesini anlatır. İşlemin niteliği ve geçerli düzenlemeler vergilendirmeyi etkiler; her satış aynı kapsamda değildir.
- Konut ve Çatılı İşyeri Kirası
- Türk Borçlar Kanunu içinde özel hükümlerle düzenlenen konut ve çatılı işyeri kiralamalarını anlatır. Her taşınmaz kiralaması aynı kira türüne girmez.
- Kot
- Bir noktanın belirlenmiş referans seviyesine göre yüksekliğidir. Yapının araziye yerleşimi, kat seviyeleri ve giriş ilişkileri açısından kullanılan teknik ölçüdür.
- Kredi/Değer Oranı
- Kredi tutarının, hesaplamaya esas alınan taşınmaz değerine oranıdır. Kullanılabilecek kredi sınırları işlem, taşınmaz ve güncel finansman kurallarına göre değişebilir.
- Kuru Mülkiyet
- Kullanma ve yararlanma yetkileri başka bir hak sahibine bırakılmışken malikte kalan mülkiyeti anlatır. İntifa hakkıyla birlikte karşılaşılan bir kavramdır.
- Kısa Dönem Kiralama
- Konutun kısa süreli konaklama veya turizm amacıyla kullandırılmasını anlatır. Turizm amaçlı kiralama kapsamındaki izin düzeni, olağan konut kiralamasından ayrı değerlendirilir.
- Kısmi İskân
- Bir yapının tamamı yerine kullanıma elverişli belirli bölümleri için verilen kullanım iznini anlatır. İznin hangi alanları kapsadığı belgeden anlaşılır.
L
- Lisanslı Kuruluş
- Riskli yapı tespiti yapması için yetkili idarece lisanslandırılmış kurum veya kuruluştur. Buradaki lisans, her mühendislik firmasının kendiliğinden sahip olduğu bir yetki değildir.
- Lojistik Depo
- Ürünlerin depolanması, sevkiyata hazırlanması ve dağıtımı için kullanılan taşınmazdır. Yükleme alanı, tavan yüksekliği, zemin kapasitesi ve ulaşım bağlantıları değerlendirmede önemlidir.
M
- Maketten Satış
- Henüz tamamlanmamış konutun proje, plan veya tanıtım materyali üzerinden pazarlanması için kullanılan ifadedir. Teslim kapsamı ve sözleşme modeli ayrıca incelenir.
- Malik
- Bir malın mülkiyet hakkına sahip kişidir. Taşınmazın maliki ile kiracısı, kullanıcısı veya yetkili temsilcisi farklı kişiler olabilir.
- Maliyet Yaklaşımı
- Yapının yeniden üretim veya yerine koyma maliyetinden uygun değer kayıpları düşülerek değerlendirildiği yaklaşımdır. Arsa ve yapının katkıları ayrı incelenebilir.
- Men-i Müdahale
- Mülkiyet veya başka bir hakka yönelik haksız müdahalenin sona erdirilmesini isteyen hukuki talep için kullanılan ifadedir. Elatmanın önlenmesi olarak da anılır.
- Mera
- Hayvan otlatma ve benzeri ortak kullanım için ilgili hukuki statüye ayrılmış alandır. Görünüşte boş olması, sıradan bir özel arsa gibi değerlendirilebileceği anlamına gelmez.
- Mesleki Yeterlilik Belgesi
- Bir mesleğe ilişkin bilgi ve becerilerin belirli yeterliliklere göre sınanıp belgelendirildiğini gösterir. Kurs katılım belgesiyle aynı belge türü değildir.
- Meslek Odası Kaydı
- Mesleki veya ticari faaliyetin ilgili oda kayıtlarında yer almasıdır. Oda kaydı, mesleki yeterlilik belgesi ve işletme yetki belgesi ayrı belgelerdir.
- Mevzii İmar Planı
- Mevcut plan alanından ayrı bir yerleşim veya gelişme alanı için hazırlanmış planları tanımlayan terimdir. Özellikle geçmiş plan kayıtlarında görülebilir; güncel plan durumu ayrıca okunur.
- Mimari Proje
- Yapının mekânlarını, ölçülerini, cephelerini ve kullanım düzenini gösteren proje bütünüdür. Kat planı, mimari projenin parçalarından biridir.
- Mirasın İntikali
- Mirasın hak sahiplerine geçmesi ve taşınmazla ilgili kayıtların bu duruma uygun hâle getirilmesi sürecidir. Mirasçılık belgesi ile tapu işlemleri farklı işlevler taşır.
- Muhdesat
- Arazi üzerinde meydana getirilmiş yapı, ağaç veya benzeri unsurlar için kullanılan terimdir. Muhdesat iddiası ile arazinin mülkiyeti aynı hak konusu olmayabilir.
- Muris Muvazaası
- Miras bırakanın gerçek amacını gizleyerek yaptığı bazı işlemlerin miras hukuku bakımından tartışılmasını anlatır. Görünürdeki işlem ile gerçek irade arasındaki ilişki incelenir.
- Muvafakatname
- Bir işlem veya kullanım için verilen onayı gösteren belgedir. Onayın kimden, hangi işlem için ve hangi kapsamda alındığı önemlidir.
- Muvazaa
- Tarafların gerçek iradelerini yansıtmayan görünüşte bir işlem oluşturmasıdır. İşlemin adı ile tarafların gerçekte amaçladığı sonuç farklı olabilir.
- Mücavir Alan
- Belediyenin imar yetkisiyle ilişkili olarak belirlenmiş sınır dışı alandır. Belediye sınırı, ilçe sınırı ve mücavir alan aynı sınırlar değildir.
- Mülkiyet Hakkı
- Bir mal üzerinde kullanma, yararlanma ve tasarruf yetkilerini hukuki sınırlar içinde sağlayan haktır. Taşınmazlarda hakkın kapsamı kayıtlarla birlikte değerlendirilir.
- Müstakil Tapu
- Günlük kullanımda taşınmazın tek malik adına kayıtlı olduğunu anlatan ifadedir. Tek malik bulunması, kayıt üzerinde başka hak veya kısıtlama bulunmadığını göstermez.
- Müteahhit
- Bir yapım işini sözleşmeye göre üstlenen yüklenicidir. İşin kapsamı, teknik şartlar, süre ve teslim yükümlülükleri sözleşmeyle belirlenir.
- Müteahhit Yetki Belgesi Numarası
- Yapı müteahhitliğine ilişkin yetkilendirme sistemindeki kayıt numarasıdır. Müteahhidin yetki grubu ve güncel kayıt durumu ayrıca değerlendirilir.
N
- Nakit Akışı
- Belirli dönemlerde gerçekleşen veya beklenen para giriş ve çıkışlarıdır. Kira, işletme gideri, yatırım harcaması ve finansman ödemeleri ayrı kalemler olarak incelenebilir.
- Nazım İmar Planı
- Yerleşimin ana kullanım, yoğunluk ve ulaşım kararlarını üst ölçekte düzenleyen plandır. Parselde uygulanacak ayrıntılar uygulama imar planıyla birlikte değerlendirilir.
- Net Alan
- Bağımsız bölümün içinde, duvarlar arasında kalan temiz kullanım alanını anlatır. Salon ve odalar gibi iç mekânların kullanım büyüklüğünü anlamak için önemli bir ölçüdür. Balkon, teras, otopark, depo ve ortak alanların kapsamı ayrıca açıklanmalıdır. Alan karşılaştırmaları, aynı hesaplama kapsamındaki net ve brüt bilgiler üzerinden yapılmalıdır.
- Net İşletme Geliri
- Gayrimenkulün gelirinden işletme giderleri düşüldükten sonra kalan gelir göstergesidir. Finansman ödemeleri ve yatırım harcamalarıyla hangi şekilde ilişkilendirildiği açıklanmalıdır.
- Net Kiralanabilir Alan
- Kiralama hesabına esas alınan kullanılabilir alan ölçüsüdür. Ortak ve teknik alanların nasıl ele alındığı, kullanılan ölçüm standardı ve sözleşme tanımıyla açıklanmalıdır.
- Net Kira Getirisi
- Kira gelirinden belirtilen giderler düşüldükten sonra kalan tutarı veya bu tutarın yatırım bedeline oranını anlatır. Kullanılan gider kapsamı ve dönem sonucu etkiler.
O
- Oda ve Salon Sayısı
- 3+1 veya 4+1 gibi ifadelerde, ilk sayı oda sayısını; artı işaretinden sonraki sayı salon sayısını gösterir. Örneğin 3+1, üç oda ve bir salon anlamına gelir. Mutfak, banyo ve balkon bu gösterimde ayrıca sayılmaz. Açık veya kapalı mutfak düzeni ile odaların ölçüleri ayrıca belirtilmelidir.
- Ofis Sınıflandırması
- Ofis binalarının konum, donanım, hizmet ve teknik özelliklere göre A, B veya C gibi gruplarla tanımlanmasıdır. Sınıflandırmanın dayandığı ölçütler kaynağa göre değişebilir.
- Orman Kadastrosu
- Orman alanlarının sınırlarını ve ilgili hukuki statüyü belirlemeye yönelik kadastro çalışmasıdır. Arazinin fiilî görünümü, kayıtlı statüsünü tek başına göstermez.
- Ortak Alan
- Birden fazla bağımsız bölümün ortak kullanımına veya yararına ayrılmış yerdir. Merdiven, bahçe veya tesislerin hukuki niteliği proje ve yönetim düzeniyle birlikte incelenir.
- Ortak Alan Katılım Payı
- Özellikle ticari yapılarda ortak hizmet ve işletme giderlerinden belirli birime yansıtılan paydır. Dağıtım ölçütü, bütçe ve gider kapsamı sözleşmede açıklanmalıdır.
- Otopark
- Araçların park edilmesi için ayrılmış açık veya kapalı alandır. İlanlarda otoparkın türü ve sunulan araç kapasitesi açıkça belirtilmelidir. Belirli bir daireye ayrılmış yer ile ortak kullanım alanı aynı düzeni anlatmaz. Yer tahsisi, erişim ve kullanım koşulları görüşme sırasında netleştirilmelidir.
Ö
- Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi
- Bir kişinin diğerine yaşamı boyunca bakma yükümlülüğü üstlendiği ve karşılığında malvarlığı kazandırılabildiği sözleşmedir. Taşınmaz devri varsa resmî koşullar ayrıca değerlendirilir.
- Ön Ödemeli Konut Satışı
- Konutun tesliminden önce bedelin tamamen veya kısmen ödendiği satış modelidir. Teslim, teminat ve tüketici hakları ilgili sözleşme ve düzenlemeler kapsamında değerlendirilir.
P
- Pafta
- Harita sisteminde belirli bir alanı gösteren harita yaprağıdır. Parselin yerini belirlerken ada ve parsel numarası gibi bilgilerle birlikte kullanılır.
- Parsel
- Sınırları ve kimliği ilgili harita ve kayıtlarda belirlenmiş arazi parçasıdır. Ada, parsel ve yer bilgileri taşınmazı tanımlamak için birlikte kullanılır.
- Parselasyon
- Bir alanın imar uygulamasına uygun parsellere ayrılması ve düzenlenmesi sürecidir. Yeni parsel sınırları ve hak dağılımları uygulama belgelerinde gösterilir.
- Paylı Mülkiyet
- Bir malın belirlenmiş oranlarla birden fazla kişiye ait olduğu mülkiyet türüdür. Her paydaşın oranı vardır; fiilî kullanım alanları ayrıca değerlendirilir.
- Pay Temliki
- Bir taşınmaz üzerindeki mülkiyet payının başka bir kişiye devredilmesidir. Pay devri, arazide sınırları belirlenmiş bağımsız bir parçanın devriyle aynı olmayabilir.
- Peştemaliye
- İşletmenin müşteri çevresi, konumu ve ticari itibarı gibi maddi olmayan unsurlarla ilişkili değer için kullanılan terimdir. Ticari devir görüşmelerinde karşılaşılabilir.
- Piyasa Değeri
- Bir mülkün belirli tarihte olağan pazar koşullarında el değiştirmesine ilişkin değer görüşüdür. Tek bir ilanın talep bedeli piyasa değerini tek başına belirlemez.
- Plankote
- Arazinin yüksekliklerini, eğimini ve mevcut unsurlarını ölçülerle gösteren teknik haritadır. Projenin zemine yerleşimi için temel veri sağlayabilir.
- Plan Notları
- İmar planının uygulanmasını açıklayan, kullanım ve yapılaşma koşullarını tamamlayan hükümlerdir. Plan çizimiyle birlikte okunmalıdır.
- Portföy
- Bir gayrimenkul danışmanının veya ofisinin satış ya da kiralama sürecini yürüttüğü mülkleri ifade eder. Günlük mesleki kullanımda tek bir mülk için de “portföy” sözcüğü kullanılabilir. Portföyün niteliği; mülk bilgilerinin doğruluğu, sunumun güncelliği ve mülk sahibiyle kurulan düzenli iletişimle birlikte değerlendirilir.
- Proje Müellifi
- İlgili projeyi hazırlayan ve mesleki sorumluluğunu üstlenen kişidir. Mimari, statik ve diğer disiplinlerde proje müellifleri farklı olabilir.
R
- Rayiç Bedel
- Bir malın belirli koşullardaki geçerli değerini anlatan genel terimdir. Piyasa rayici, kira rayici ve belediye rayici gibi kullanımlarda hangi değerin kastedildiği açıklanmalıdır.
- Resmî Senet
- Yetkili makam önünde ilgili usulle düzenlenen ve işlemi belgeleyen senettir. Sıradan bir yazılı anlaşmayla aynı şekil ve işlevi taşımaz.
- Rezerv Yapı Alanı
- Kentsel dönüşüm mevzuatı kapsamında ilgili usulle belirlenen uygulama alanıdır. Alanın niteliği, sınırları ve kararın kapsamı resmî belgelerden anlaşılır.
- Rezidans
- Emlak piyasasında güvenlik, resepsiyon veya farklı ortak hizmetlerle sunulan konut projeleri için kullanılan tanıtım ifadesidir. Hizmetlerin kapsamı projeden projeye değişebilir. Bir ilanda rezidans ifadesini gördüğünüzde mevcut hizmetleri, ortak alanların kullanımını ve aidata dâhil olan kalemleri ayrıca öğrenin.
- Riskli Alan
- Zemin veya üzerindeki yapılaşma nedeniyle belirli riskler taşıdığı ilgili usulle tespit edilen alandır. Tek bir yapıya ilişkin riskli yapı tespitinden farklıdır.
- Riskli Yapı
- İlgili teknik inceleme ve usul sonucunda riskli olduğu belirlenen yapıdır. Binanın yaşı veya dış görünüşü tek başına bu resmî tespitin yerine geçmez.
- Riskli Yapı Şerhi
- Riskli yapı tespitinin tapu kaydında görünür hâle getirilmesine ilişkin belirtme için kullanılan ifadedir. Kayıt türü ve işlem aşaması ilgili belgelerden anlaşılır.
- Riskli Yapı Tespiti
- Bir yapının ilgili teknik ölçütlerle incelenerek risk durumunun raporlanması sürecidir. Yetkili kuruluş, rapor incelemesi ve idari aşamalar bu sürecin parçalarıdır.
- Röperli Kroki
- Parsel veya yapı konumunun arazideki belirli sabit noktalara bağlanarak gösterildiği krokidir. Teknik ölçü ve konum bilgisi sağlar.
- Ruhsat Süresi
- Yapı ruhsatının geçerliliği ve yapım aşamaları için öngörülen sürelerle ilgili kavramdır. Başlangıç, tamamlama ve yenileme koşulları belgeye ve düzenlemelere göre değerlendirilir.
S
- Saklı Pay
- Bazı mirasçıların miras hukuku kapsamında korunan payıdır. Her mirasçının aynı oranda saklı pay sahibi olduğu varsayılmaz.
- Salt Çoğunluk Kararı
- İlgili toplamın yarısından fazlasını gerektiren karar çoğunluğudur. Kentsel dönüşümde hangi payların ve kararın esas alındığı, toplantıya katılan kişi sayısından ayrı değerlendirilir.
- Sat-Geri Kirala
- Bir varlığın satıldıktan sonra satıcı tarafından kiralanarak kullanılmaya devam edildiği finansman modelidir. Geri alım ve süre sonu koşulları sözleşmede düzenlenir.
- Satılamaz Şerhi (Üç Yıl)
- Taşınmaz yatırımıyla vatandaşlık sürecinde ilgili mülkün üç yıl satılmamasına ilişkin taahhüdün tapuya yansıtılmasıdır. Bütün yabancı alımlarda kendiliğinden oluşan bir kayıt değildir.
- Satış Fiyatı
- Gerçekleşmiş bir satıştan söz edilirken, alıcı ve satıcının işlem için üzerinde anlaştığı bedeli ifade eder. “Satış fiyatı” ifadesi ilanlarda bazen talep edilen bedel anlamında da kullanılır. Karşılaştırma yaparken bilginin ilan bedeli mi, verilen teklif mi, yoksa gerçekleşmiş işleme ait bedel mi olduğu açıkça ayrılmalıdır.
- Satış Vaadi Sözleşmesi
- Taşınmazın ileride satılmasına yönelik taahhüdü düzenleyen sözleşmedir. Mülkiyeti doğrudan devreden işlemden farklıdır.
- Site
- Birden fazla konutun veya bloğun belirli bir yerleşim düzeni içinde bir araya geldiği yaşam alanı için kullanılan ifadedir. Ortak bahçe, güvenlik, otopark veya sosyal alanlar bulunabilir. İlanda belirtilen sosyal olanakların hangilerinin aktif olduğu ve hangi koşullarla kullanılabildiği ayrıca öğrenilmelidir.
- Sit Alanı
- Doğal, tarihî, arkeolojik veya benzeri değerleri nedeniyle koruma statüsü bulunan alandır. Kullanım ve yapılaşma koşulları ilgili koruma kararlarıyla birlikte incelenir.
- Sorumlu Emlak Danışmanı (Seviye 5)
- Gayrimenkul aracılık faaliyetlerinin yönetim ve organizasyonuna ilişkin Seviye 5 mesleki yeterliliği tanımlayan unvandır. İşletme yetkilendirmesiyle mesleki belge farklı değerlendirmelerdir.
- Sözleşmeli İşletme
- Taşınmaz ticaretinde başka bir işletmeyle belirli sözleşmesel ilişki içinde faaliyet gösteren işletmeyi anlatır. Çalışma modeli ve sorumluluklar ilgili düzenleme ve sözleşmeyle belirlenir.
- SPK Lisanslı Değerleme Uzmanı
- İlgili sermaye piyasası lisansına sahip gayrimenkul değerleme uzmanıdır. Lisansın kapsamı ve değerleme kuruluşunun yetkisi aynı kavram değildir.
- Statik Proje
- Bir yapının taşıyıcı sistemine ait hesap ve çizimleri içeren mühendislik projesidir. Mimari yerleşim projesinden farklı teknik amaç taşır.
- Sükna Hakkı
- Bir konutun tamamında veya belirli bölümünde oturma yetkisi veren aynî haktır. Oturma hakkı olarak da adlandırılır.
Ş
- Şahsi Hak
- Belirli bir kişiden belirli bir edim veya davranış talep etmeyi sağlayan haktır. Eşya üzerinde herkese karşı ileri sürülen aynî haktan ayrılır.
- Şantiye Şefi
- Yapım işinin şantiyedeki teknik yürütümünü ilgili sorumluluk çerçevesinde yöneten kişidir. Müteahhit ve proje müellifiyle aynı görev değildir.
- Şerh
- Belirli hak veya hukuki durumların tapu sicilinde gösterilmesidir. Her açıklama, ipotek ve kayıt aynı türde şerh olarak değerlendirilmez.
- Şube ve Şube Müdürü
- İşletmenin merkez dışındaki faaliyet birimi ve bu birimi yöneten kişiyi anlatır. Şubenin kayıt ve yetki koşulları kendi durumu üzerinden değerlendirilir.
- Şufa Hakkı
- Belirli koşullarla, satışa konu taşınmaz veya payı öncelikle satın alma olanağı sağlayan önalım hakkıdır. Yasal veya sözleşmesel temeli bulunabilir.
- Şuyulandırma
- İmar uygulamasında taşınmazların düzenlenmesi ve hakların yeni parseller üzerinde paylaştırılmasıyla ilişkili terimdir. Sonuç, uygulama planı ve dağıtım belgeleriyle anlaşılır.
T
- Taban Alanı
- Yapının parsel üzerinde kapladığı ve ilgili kurallarla hesaplanan zemin alanıdır. Toplam kat alanı veya toplam inşaat alanıyla aynı ölçü değildir.
- Taban Kira
- Özellikle ciroya bağlı kiralamalarda kararlaştırılan asgari veya sabit kira tutarıdır. Ciroya göre ek ödeme koşulları ayrıca açıklanır.
- Tadilat Ruhsatı
- Ruhsata tabi proje değişiklikleri için alınan izindir. Basit bakım ile ruhsat gerektiren değişikliğin kapsamı teknik ve idari olarak değerlendirilir.
- Tahliye Taahhütnamesi
- Kiracının belirli tarihte taşınmazı boşaltacağına ilişkin yazılı beyanıdır. Düzenlenme ve imza koşulları geçerlilik bakımından önem taşır.
- TAKS
- Taban Alanı Kat Sayısı ifadesinin kısaltmasıdır. Yapının hesaplanan taban alanının parsel alanına oranını anlatır; KAKS ile aynı oran değildir.
- Takyidat
- Taşınmaz üzerindeki hak, yükümlülük ve kısıtlamaların kayıtlarını anlatan genel ifadedir. İpotek, haciz ve irtifak gibi bilgiler birlikte incelenir.
- Tapu Devri
- Taşınmaz mülkiyetindeki değişikliğin ilgili resmî işlemlerle sicile yansıtılmasıdır. Satış, bağış ve diğer edinme nedenleri farklı işlem türlerine dayanabilir.
- Tapu Harcı
- Tapu işlemlerinde ilgili kurallara göre alınan kamu harcıdır. Döner sermaye hizmet bedeliyle aynı ödeme kalemi değildir.
- Tapu Harcı Farkı
- Bir tapu işleminde hesaplanması gereken harçla ödenen harç arasında ortaya çıkan farktır. Dayanak değer ve işlemin koşulları birlikte değerlendirilir.
- Tapu İptal ve Tescil Davası
- Tapu kaydının hukuka uygunluğu tartışılarak iptali ve hak sahibine uygun tescil istenen davadır. Talebin dayanağı somut uyuşmazlığa göre değişir.
- Tapu Kütüğü
- Taşınmazların ve üzerlerindeki hakların ilgili düzen içinde kaydedildiği ana sicil bölümüdür. Malik ve hak bilgileri taşınmaz sayfasında gösterilir.
- Tapu Randevusu
- Tapu işlemi için başvuru veya işlem zamanının planlanmasıdır. Randevu alınması, devrin tamamlandığı veya mülkiyet kazanıldığı anlamına gelmez.
- Tapu Senedi
- Taşınmazın sicil kaydındaki belirli bilgileri gösteren belgedir. Eski bir senet, güncel malik ve takyidat bilgilerinin tamamını tek başına göstermeyebilir.
- Tapu Sicili
- Taşınmazlar ve üzerlerindeki hakların kaydına ilişkin kütük, belge ve kayıt düzeninin bütünüdür. Tapu kütüğü bu sistemin parçalarından biridir.
- Tapu Tahsis Belgesi
- Belirli tarihî uygulamalarda taşınmaz tahsisini belgeleyen kayıttır. Doğrudan mülkiyet belgesi veya her durumda tapuya dönüşme güvencesi değildir.
- Tarım Arazisi Vasfı
- Bir taşınmazın kayıtlardaki ve ilgili düzenlemelerdeki tarımsal niteliğidir. Tarla, bahçe veya benzeri kullanım ifadeleri yapılaşma hakkıyla birlikte ayrıca değerlendirilir.
- Taşınmaz İlanı
- Bir mülkün satış veya kiralama amacıyla kamuya tanıtıldığı duyurudur. Konum, tür, alan, bedel ve yetki bilgilerinin açık olması sağlıklı değerlendirmeyi destekler.
- Taşınmaz Numarası
- Bir taşınmazın ilgili tapu bilgi sistemindeki kimliğini gösteren numaradır. İlan numarası, bağımsız bölüm kapı numarası veya yalnızca parsel numarasıyla aynı bilgi değildir.
- Taşınmaz Ticareti Bilgi Sistemi
- Taşınmaz ticareti işletmelerine ilişkin yetkilendirme ve kayıt süreçleri için kullanılan kamu bilgi sistemidir. TTBS kısaltmasıyla da anılır.
- Taşınmaz Ticareti Yetki Belgesi
- Taşınmaz ticareti faaliyeti için işletmeye verilen yetki belgesidir. İşletmenin belgesi ile kişinin MYK mesleki yeterlilik belgesi farklıdır.
- Temerrüt
- Bir borcun ilgili koşullara rağmen zamanında yerine getirilmemesidir. Kira ve diğer sözleşmelerdeki sonuçları, borcun ve ilişkinin türüne göre değerlendirilir.
- Temlik
- Bir hak, alacak veya malvarlığı unsurunun başka kişiye geçirilmesini anlatan devir terimidir. Devredilen şeyin türüne göre farklı usuller uygulanır.
- Tenkis Davası
- Miras hukukunda korunan saklı payın ihlal edildiği iddiasıyla belirli kazandırmaların azaltılmasını isteyen davadır. Her miras uyuşmazlığı aynı talebe dayanmaz.
- Terkin
- Bir kaydın ilgili sicilden usulüne uygun olarak kaldırılmasıdır. İpotek veya belirli hak kayıtlarının sona ermesiyle bağlantılı olabilir.
- Tescil
- Bir hak veya hukuki durumun ilgili sicile kaydedilmesidir. Taşınmaz işlemlerinde kayıt türü ve kazanım nedeni birlikte değerlendirilir.
- Teslim Tarihi
- Mülkün veya sözleşme konusu işin teslim edilmesi kararlaştırılmış tarihtir. Fiziksel teslim, kullanım izinleri ve tapu işlemlerinin aynı tarihte gerçekleşip gerçekleşmeyeceği açıklanmalıdır.
- Tevhit
- Birden fazla parselin gerekli koşullarla tek parsel hâline getirilmesidir. Birleştirme işleminin teknik ve tapu aşamaları bulunur.
- Ticari Gayrimenkul
- İşletme veya mesleki faaliyetler için kullanılan mülkleri kapsayan genel ifadedir. Dükkân, mağaza, ofis ve depo gibi farklı taşınmaz türlerini içerebilir. Bir ticari mülk değerlendirilirken konum, görünürlük, erişim, yükleme olanakları ve hedeflenen faaliyete uygunluk birlikte incelenir.
- Toplam İnşaat Alanı
- Bir yapının kat ve bölümlerinin ilgili hesaplama kapsamına göre toplanmasıyla bulunan alandır. Emsal alanı, net alan ve satılabilir alanla aynı ölçü değildir.
- Trampa
- Mal veya hakların karşılıklı olarak değiştirilmesine dayanan işlemdir. Taşınmazların değişiminde resmî devir ve varsa bedel farkı ayrıca düzenlenir.
U
- Uygulama İmar Planı
- Parsellerde uygulanacak kullanım, yapı düzeni ve yapılaşma koşullarını ayrıntılandıran imar planıdır. Plan notları ve güncel idari kararlarla birlikte okunur.
- Uygulama Projesi
- Bir yapının sahada gerçekleştirilmesine esas olan ayrıntılı proje ve çizimlerdir. Ön tasarım kararlarını gösteren avan projeden daha ayrıntılıdır.
- Uygunluk Belgesi
- Taşınmaz yatırımıyla vatandaşlık başvurusunda yatırım koşullarının yetkili kurumca değerlendirildiğini gösteren belgedir. Tapu senedi ve vatandaşlık kararıyla aynı belge değildir.
Ü
- Ürün Kirası
- Gelir veya ürün elde etmeye elverişli bir malın ya da hakkın kullanımını ve ürünlerinden yararlanmayı sağlayan kira türüdür. Olağan kullanım kirasından ayrılır.
- Üst Hakkı
- Başkasına ait arazi üzerinde yapı yapma veya mevcut yapıyı bulundurma yetkisi veren irtifak hakkıdır. Arazi ile yapı üzerindeki hak ilişkisi belgelerle belirlenir.
V
- Vaziyet Planı
- Yapıların ve ortak alanların parsel veya proje alanı içindeki yerleşimini gösteren plandır. Giriş, yol, bahçe ve blok ilişkilerini anlamaya yardımcı olur.
- Vefa Hakkı
- Hak sahibine belirli koşullarla taşınmazı geri satın alma yetkisi veren geri alım hakkıdır. Koşullar ve kapsam kurulduğu belgeye bağlıdır.
- Vekâletle Satış
- Taşınmaz satışının malikin yetkilendirdiği temsilci aracılığıyla yürütülmesidir. Vekâletnamenin satış işlemine ilişkin kapsamı ve geçerliliği önemlidir.
- Vekâletname
- Bir kişinin belirli işlemlerde başka bir kişiyi temsil etmesine ilişkin yetkiyi gösteren belgedir. Genel adlandırma, her işlem için sınırsız yetki verildiğini göstermez.
- Veraset İlamı
- Mirasçıları ve miras paylarını gösteren mirasçılık belgesidir. Tek başına taşınmazın belirli bir mirasçı adına tescil edildiği anlamına gelmez.
- Veraset ve İntikal Vergisi
- Miras veya karşılıksız kazandırmalar nedeniyle ilgili koşullarla doğan vergidir. Bir taşınmaz satışındaki kazanç veya tapu harcıyla aynı vergi türü değildir.
- Villa
- Emlak piyasasında genellikle bahçeli ve az katlı konutlar için kullanılan ifadedir. Tek başına konumlanan, ikiz veya sıra düzeninde tasarlanan örnekleri bulunabilir. Bir villayı değerlendirirken iç alanın yanı sıra bahçe, teras ve otoparkın büyüklüğü ile kullanım biçimi de açıklığa kavuşturulmalıdır.
Y
- Yabancıya Satışta Değerleme Zorunluluğu
- Yabancı taraf bulunan belirli işlemlerde değerleme raporu aranmasına ilişkin uygulamayı anlatır. Hangi işlemde gerekli olduğu güncel usule göre değerlendirilir.
- Yabancıya Taşınmaz Satışı
- Yabancı alıcının Türkiye’de taşınmaz edinmesine yönelik işlemleri anlatır. Alıcının statüsü, taşınmazın niteliği ve bulunduğu yer edinim koşullarını etkileyebilir.
- Yabancı Kimlik Numarası
- Türkiye’de yabancılara ilişkin belirli kimlik ve idari işlemlerde kullanılan tanımlayıcı numaradır. Vergi numarası veya taşınmaz numarasıyla aynı bilgi değildir.
- Yapı Denetim
- Yapımın proje, teknik kurallar ve ilgili düzenlemeler bakımından denetlenmesi sistemidir. Yapı denetimi, müteahhitlik ve proje müellifliği ayrı görevlerdir.
- Yapı Kayıt Belgesi
- İmar barışı kapsamındaki belirli yapılar için düzenlenmiş kayıt belgesidir. Yapı ruhsatı, yapı kullanma izni veya deprem dayanıklılığı raporuyla aynı belge değildir.
- Yapı Kullanma İzin Belgesi
- Tamamlanan yapının veya ilgili bölümünün kullanımına ilişkin idari izindir. Günlük dilde iskân veya oturma izni olarak anılabilir.
- Yapı Nizamı
- Yapıların parsel ve komşu yapılarla ilişkisinin ayrık, bitişik veya blok gibi düzenlerle belirlenmesidir. İlgili imar kararlarıyla birlikte okunur.
- Yapı Ruhsatı
- Ruhsata tabi yapım işinin onaylı projeler ve koşullarla gerçekleştirilmesine ilişkin idari izindir. Kullanıma başlama izniyle aynı aşama değildir.
- Yapı Sınıfı ve Grubu
- Yapının teknik niteliği ve kullanım özellikleri bakımından belirli sınıflar altında değerlendirilmesidir. Sınıflandırmanın hangi hesap veya mevzuat amacıyla yapıldığı önemlidir.
- Yapı Yaklaşma Mesafesi
- Yapının parsel sınırları, yollar veya belirli unsurlardan ne kadar geride konumlanacağını gösteren mesafedir. Çekme mesafesi olarak da anılır.
- Yapı Yaklaşık Birim Maliyeti
- Yapı tür ve grupları için belirli hesaplarda kullanılan yaklaşık birim maliyet göstergesidir. Bir mülkün piyasa satış fiyatı veya her projenin kesin yapım bütçesi değildir.
- Yasal Mal Rejimi
- Eşlerin geçerli başka bir seçim yapmadığı durumda uygulanan mal rejimidir. Türkiye’de temel model edinilmiş mallara katılma rejimidir.
- Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığı
- Belirli yatırım koşullarını sağlayan yabancılar için istisnai vatandaşlık başvuru yoludur. Yatırımın yapılması ile vatandaşlık başvurusunun kabulü ayrı aşamalardır.
- Yeniden İnşa Maliyeti
- Bir yapının benzerini yeniden meydana getirmek için hesaplanan maliyettir. Arsa değeri, piyasa satış bedeli ve yıpranmış yapı değeriyle aynı ölçü değildir.
- Yeniden İnşa ve İmar Nedeniyle Tahliye
- Kiralananın yeniden yapılması veya belirli nitelikte imar ve inşaat çalışmaları nedeniyle sözleşmenin sona erdirilmesini anlatır. İşin kapsamı ve hukuki koşullar birlikte değerlendirilir.
- Yeniden Kiralama Yasağı
- Belirli tahliye nedenlerinden sonra mülkün yeniden kiraya verilmesini sınırlayan düzenlemeleri anlatır. Kapsam ve sonuçlar tahliye sebebine göre incelenir.
- Yer Gösterme Belgesi
- Danışmanın taşınmazı ilgili kişiye gösterdiğini kayda geçiren belgedir. Tek başına satış sözleşmesi veya mülkiyet devri değildir.
- Yetki Sözleşmesi
- Mülk sahibi ile emlak işletmesi arasında aracılık hizmetinin kapsamını düzenleyen sözleşmedir. İlan yetkilendirmesi, hizmet bedeli ve temsil yetkisi ayrı başlıklar olarak açıklanmalıdır.
- Yevmiye Defteri
- Sicile ilişkin başvuruların tarih ve sıra düzeniyle kaydedildiği defterdir. İşlemlerin kayda alınma sırasını izlemeye yarar.
- Yİ-ÜFE Endeksleme
- Vergi hesabında belirli koşullarla edinme maliyetinin Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi kullanılarak güncellenmesidir. Konut kirasındaki dönemsel artış oranıyla aynı uygulama değildir.
- Yola Terk
- Bir taşınmazın belirli bölümünün ilgili usulle yol alanına bırakılmasıdır. İşlemin kapsamı ve haklara etkisi imar uygulamasıyla birlikte değerlendirilir.
- Yönetim Planı
- Kat mülkiyetindeki yönetim, kullanım ve gider ilişkilerini düzenleyen belgedir. Ortak alan ve bağımsız bölüm kullanımını değerlendirirken incelenmesi önemlidir.
- Yüzölçümü Sınırı (Yabancı Edinimi)
- Yabancıların taşınmaz ediniminde alan büyüklüğü veya bölgesel yoğunluk bakımından uygulanan sınırlamaları anlatır. Kapsam alıcının statüsü ve taşınmazın konumuyla birlikte değerlendirilir.
- Yıkım Ruhsatı
- İlgili yapının yıkımına ilişkin idari izin belgesidir. Yapım ruhsatı ve riskli yapı tespitiyle aynı işlem değildir.
- Yıpranan Tarihi ve Kültürel Taşınmaz Alanı
- Tarihî ve kültürel taşınmazların korunarak yenilenmesi amacıyla ilgili usulle belirlenmiş alandır. Bu yenileme statüsü, riskli alan statüsüyle aynı hukuki dayanak değildir.
- Yıpranma Payı
- Yapının yaş, kullanım ve fiziksel durum gibi nedenlerle uğradığı değer kaybının değerlendirmeye yansıtılan bölümüdür. Sadece takvim yaşına bakılarak her yapı için aynı tutar çıkarılamaz.
Z
- Zemin Etüt Raporu
- Zeminin özelliklerini ve yapıyla ilişkili mühendislik verilerini inceleyen teknik rapordur. Taşıyıcı sistem tasarımına veri sağlar; tek başına mevcut binanın bütün dayanım değerlendirmesi değildir.
- Zilyetlik
- Bir mal üzerindeki fiilî hâkimiyettir. Malı kullanıyor veya elinde bulunduruyor olmak, her durumda malik olmakla aynı anlama gelmez.
- Zorunlu Deprem Sigortası
- Kapsamdaki yapılarda depremin ve ilgili teminat kapsamındaki sonuçlarının yol açtığı maddi bina zararlarına yönelik sigortadır. Eşya ve diğer konut sigortası teminatları ayrı değerlendirilir.